Üstün Yetenekli Öğrenciler

Üstün Potansiyelli ve Üstün Yetenekli Çocuk Kimdir?

Üstün potansiyelli ve üstün yetenekli çocuklar; sözel-dilsel, matematiksel-mantıksal, görsel-uzamsal, müziksel-ritmik, bedensel-kinestetik, kişilerarası, içsel ve doğa zekâ alanlarından bir ya da birkaçında yaşıtlarına göre üst düzey performans gösteren bireylerdir. Bu çocuklar, sahip oldukları yüksek potansiyelin doğru eğitim ortamlarıyla desteklenmesi hâlinde akademik, sanatsal, sosyal ve yaratıcı alanlarda önemli başarılar ortaya koyabilmektedir.

Neden Farklılaştırılmış Bir Eğitime İhtiyaç Duyarlar?

Üstün potansiyelli çocukların gelişim özellikleri, standart eğitim programlarının ötesinde zenginleştirilmiş ve farklılaştırılmış eğitim uygulamalarını gerektirir. Potansiyellerine uygun şekilde desteklenmeyen çocuklar zamanla öğrenmeye karşı ilgilerini kaybedebilmekte, dikkatlerini sürdürmekte zorlanabilmekte, motivasyon düşüklüğü yaşayabilmekte ve sahip oldukları yeteneklerini yeterince geliştirememektedir.

Bu nedenle üstün potansiyelli çocukların, ilgi alanlarını besleyen, düşünme becerilerini geliştiren ve üretkenliklerini destekleyen eğitim ortamlarına ihtiyaçları vardır.

Renzulli’nin Üstün Yeteneklilik Kuramı

Üstün yetenekliliğe ilişkin dünyada kabul gören kuramlardan biri olan Joseph S. Renzulli’nin Üç Halkalı Kuramı’na göre üstün yeteneklilik, üç temel özelliğin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar:

•           Genel ve özel yetenek düzeyi
•           Yaratıcılık (Yeni fikirler üretebilme ve bunları yeni problemlerin çözümünde kullanabilme becerisi)
•           Üstün motivasyon (göreve bağlılık) (Bir işi kararlılıkla başlatıp sürdürebilme ve sonuçlandırabilme)

Renzulli’ye göre bireyin üstün davranışlar sergileyebilmesi için bu üç özelliğin birlikte etkileşim içinde bulunması gerekir. Ayrıca kişilik özellikleri ve çevresel faktörler de üstün potansiyelin gelişiminde belirleyici rol oynayan önemli unsurlardır.

Parlak Çocuk ile Üstün Yetenekli Çocuk Arasındaki Fark

Her başarılı çocuk üstün yetenekli değildir. Parlak çocuklar ile üstün yetenekli çocuklar arasında öğrenme biçimi, düşünme yapısı ve bilgiyi kullanma şekli bakımından önemli farklılıklar bulunmaktadır.

PARLAK ÇOCUK	ÜSTÜN ÇOCUK
İlgilidir.	Yoğun meraklıdır.
Sorulara cevap verir.	Sorular üretir ve sorgular.
Yanıtları bilir.	Sorunun ayrıntılarını araştırır.
Grubun üst dilimindedir.	Grubun çok ötesindedir.
Anlamı kavrar.	Anlam üretir ve yorumlar.
Uyanıktır.	Keskin gözlem yapar.
Verilen görevi tamamlar.	Yeni projeler geliştirir.
İyi fikirleri üretir.	Alışılmışın dışında özgün fikirler üretir.
Okulu sever.	Öğrenmeyi sever.
Güçlü belleğe sahiptir.	Güçlü belleğinin yanında doğru çıkarımlarda bulunur.
Öğrenirken mutludur.	Öğrenirken sorgular ve eleştirel düşünür.
Bilgiyi kolayca alır.	Bilgiyi dönüştürür ve yeniden üretir.
Kolayca öğrenir.	Çoğu zaman zaten bilir.
Basamaklı öğrenmeyi tercih eder.	Karmaşıklık ve çok yönlü düşünmeden hoşlanır.
Akranlarıyla vakit geçirmek ister.	Daha büyük çocuklar ve yetişkinlerle iletişim kurmayı tercih edebilir.
Bilgiyi özümser.	Bilgiyi farklı durummlara uyarlayabilir.

Üstün Yetenekli Çocukların Genel Özellikleri

Üstün potansiyelli çocuklar her birey gibi kendilerine özgü özellikler taşırlar. Bununla birlikte sıklıkla gözlemlenen ortak özellikleri şunlardır:

•           Güçlü merak duygusu
•           Sürekli soru sorma eğilimi
•           Geniş ilgi alanı
•           Yoğun dikkat ve odaklanma becerisi
•           Yüksek enerji düzeyi
•           Güçlü hafıza
•           Hızlı öğrenebilme
•           Gelişmiş dil becerileri
•           Güçlü gözlem yeteneği
•           Analitik düşünme becerisi
•           Akıl yürütme ve problem çözme becerisi
•           Soyut düşünebilme
•           Akademik başarı
•           Kitap okumaya ilgi
•           Geniş hayal gücü
•           Yaratıcılık
•           Bağımsız çalışabilme
•           Gelişmiş mizah anlayışı
•           Belirli bir alanda üstün performans gösterebilme
•           Farklı görünen olaylar arasında ilişki kurabilme
•           Düşüncelerini etkili biçimde ifade edebilme

Üstün Yetenekli Çocukların Kişilik Özellikleri

Üstün yetenekli çocukların bilişsel özellikleri, kişilik gelişimlerini de önemli ölçüde etkiler.

Meraklıdırlar; öğrenmeye karşı güçlü bir istek duyarlar ve olayların nedenlerini sorgulamaktan hoşlanırlar. Özgüvenleri ve içsel motivasyonları genellikle yüksektir. Mükemmeliyetçi eğilim gösterebilir, kendilerine yüksek hedefler belirleyebilirler.

Liderlik özellikleri sergileyebilir, bağımsız hareket etmeyi tercih edebilir ve iç denetim becerileri sayesinde kendi öğrenme süreçlerini yönetebilirler. Farkındalık düzeyleri yüksek olduğu için olaylara farklı açılardan bakabilir, güçlü içgörü geliştirebilirler.

Yaratıcılıkları ve mizah anlayışları gelişmiştir. Bununla birlikte zaman zaman yaşıtlarıyla iletişim kurmakta zorlanabilir, uyum problemleri yaşayabilir veya kuralları sorgulayıcı tavırlar sergileyebilirler.

“Üstün yetenekli çocuklar pek çok açıdan diğer çocuklara benzer. Kabul edilmeye, rehberliğe, desteğe, saygıya, sevgiye, korunmaya ve doğuştan getirdikleri ihtiyaçları yapay olarak bozulmadan büyüme fırsatına ihtiyaçları vardır. Dünyada fark yaratmaları için onları hazırlayacak ve gerekli araçları sunacak bir eğitime ihtiyaç duyarlar.”

— Annemarie Roeper

Milenyum Eğitim Kurumlarında Üstün Potansiyelli Çocukların Eğitimi

Üstün potansiyelli çocukların eğitim gereksinimlerinin standart programlarla tam anlamıyla karşılanamayacağının bilinciyle hareket eden Milenyum Eğitim Kurumları, bu öğrencilerimizin bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimlerini destekleyen özel bir eğitim programı uygulamaktadır.

Alanında uzman akademisyenlerin rehberliğinde hazırlanan bu program, çocuklarımızın yalnızca akademik başarılarını değil; yaratıcılıklarını, düşünme becerilerini, problem çözme yetilerini ve bireysel potansiyellerini en üst düzeyde geliştirmeyi hedeflemektedir.

Programımız, Maltepe Üniversitesi Özel Eğitim Bölümü Üstün Zekâlılar Öğretmenliği Anabilim Dalı Başkanı ve Dünya Zekâ Konseyi yöneticilerinden Prof. Dr. Ümit Davaslıgil tarafından hazırlanmış olup, üstün potansiyelli öğrencilerimizin ilgi, yetenek ve öğrenme özelliklerine uygun olarak zenginleştirilmiş eğitim uygulamalarını kapsamaktadır.